Psychoterapia

w Centrum

Depresja
Większość z nas doświadcza chwil smutku, zwątpienia, przygnębienia. Nie są to emocje przyjemne, lecz zazwyczaj radzimy sobie z nimi tak, że nie dezorganizują nam funkcjonowania w codziennym życiu. Czasami jednak zdarza się, że stany te trwają tygodniami lub miesiącami i stają się trudne do zniesienia. Wtedy powinniśmy zastanowić się czy nie cierpimy na depresję. Do głównych objawów, które mogą wskazywać na jej obecność należą:
  • Zmiany apetytu – zarówno niechęć do jedzenia jak i objadanie się;
  • Bezsenność lub spanie więcej niż normalnie;
  • Utrata energii i częste zmęczenie;
  • Strata zainteresowań i przyjemności związanych z dotychczas atrakcyjnymi czynnościami;
  • Poczucie bezwartościowości, samooskarżanie i nadmiarowe poczucie winy;
  • Obniżenie sprawności myślenia i zdolności do koncentrowania uwagi;
  • Nawracające myśli o śmierci i odebraniu sobie życia.
Większość zjawisk, o których mowa powyżej, możemy zaliczyć do następstw negatywnych wydarzeń życiowych, z którymi musieliśmy się zmierzyć. Pod wpływem takich wydarzeń tworzą się i utrwalają w nas przekonania na temat własnej osoby, innych ludzi, relacji z nimi i przyszłości. Przekonania te mogą wzmacniać intensywność przeżywanego smutku, wzbudzać w nas poczucie niemocy, braku nadziei, zniechęcenia.
Psychoterapia koncentruje się, w pierwszej kolejności, na złagodzeniu objawów i znalezieniu sposobów na zmniejszenie cierpienia oraz umożliwienie powrotu do codziennych aktywności. Czasami zdarza się jednak, że negatywne schematy osobiste utrudniają nam osiągnięcie stałej zmiany i czerpanie satysfakcji z życia. Wtedy praca terapeutyczna skierowana jest na zmianę dotkliwości wspomnień, zredukowanie tendencji, które nam nie służą i zwiększenie zdolności do dostrzegania pozytywnych aspektów życia, a także zwiększanie i umacnianie źródeł zasobów osobistych. Istotną rolę odgrywa nauka monitorowania form aktywności umysłowej i behawioralnej, które wywołują smutek, przygnębienie i wyczerpanie np. nawracające obrazowe wspomnienia przygnębiających wydarzeń, automatyczne i negatywne myśli, itp. w procesie psychoterapii poszukiwać będziemy okazji do wprowadzania zmian zwiększających poczucie bezpieczeństwa i nadziei oraz rozwijanie zdolności do radzenia sobie ze stresem i rozwiązywania problemów. Między innymi, dlatego poprawa, która zachodzi w wyniku psychoterapii jest trwała, a ryzyko nawrotu mniejsze w porównaniu z sytuacją, gdy jedyną formą leczenia jest farmakoterapia.

Zaburzenia lękowe
Lęk jest normalną częścią życia, doświadczamy go wszyscy, jest potrzebny, bo ostrzega nas przed niebezpieczeństwem i pozwala zmobilizować się do ucieczki albo obrony. Jednak, gdy się przedłuża, pojawia bez uzasadnionych przyczyn, jest bardzo bolesny i przysparza dużo cierpienia. Lęku nie da się z naszego życia wyeliminować, ale można lepiej sobie z nim radzić.
Na lęk składa się psychicznie odczuwana obawa, objawy cielesne towarzyszące tym emocjom, jak również zachowania podejmowane w celu uniknięcia przedmiotu wywołującego strach czy lęk. Istotnym elementem są także objawy cielesne (bicie serca, duszność, dławienie, poty, dygotanie, ciężar w klatce piersiowej, drętwienie).
Jeżeli lęk osiąga nasilenie i częstość taką, że destabilizuje życie i/lub powoduje stopniowe podporządkowanie życia lękowi, to oznacza, że rozwinęło się zaburzenie lękowe.
Lęk paniczny (napady paniki) jest lękiem bardzo silnym i narastającym szybko, często z sekundy na sekundę. Pojawia się nagle. Zwykle występuje zupełnie niespodziewanie. Jeżeli pojawia się w miejscach lub sytuacjach uznawanych subiektywnie jako „zagrażające” – jest to agorafobia z napadami paniki. Napad paniki trwa zwykle od kilku do kilkunastu minut.
Agorafobia to lęk w sytuacji znalezienia się (a w dalszym rozwoju zaburzenia – przed znalezieniem się) w miejscu, z którego trudno uciec. Najczęściej do lęku o typie agorafobii dochodzi w dużym sklepie, w podróży, w tłumie, w samochodzie, w kinie. Lęk agorafobijny czasem może być tak nasilony, że uniemożliwia wychodzenie z domu. Istotą agorafobii jest unikanie miejsc, w których kiedyś doszło do nasilonego lęku.
Zaburzenie obsesyjno – kompulsywne
Obsesje to uporczywe, powracające myśli, wyobrażenia, obrazy, których treść może być różna, ale zawsze uruchamia lęk, niepokój. Zazwyczaj osoba cierpiąca na obsesje wie, że jej myśli są nieracjonalne, ale nie może się ich pozbyć ani ich kontrolować. Próbując sobie z nimi poradzić czasem rozwija kompulsje.
Kompulsje polegają na stosowaniu sztywnych, rytualnych czynności (sprawdzanie, mycie rąk, liczenie, powtarzanie słów w myślach itp.). Celem kompulsji jest zredukowanie napięcia, przynajmniej chwilowe uwolnienie się od obsesyjnych myśli. Kompulsje same w sobie mogą stać się ciężarem i – oczywiście – nie pomagają w rozwiązaniu podstawowego problemu – obecności dręczących myśli.
Lęk społeczny (fobia społeczna)
Objawy fobii społecznej pojawiają się najczęściej po raz pierwszy przed 18 rokiem życia. Jest to obezwładniający lęk w sytuacjach bycia obserwowanym przez innych np. przy wystąpieniu publicznym, jedzeniu w restauracji, przyłączaniu się do grupy osób. Lęk w fobii społecznej, oprócz manifestacji typowej dla lęku panicznego – kołatanie serca, zawroty głowy, suchość w ustach – przyjmuje formy typowe tylko dla lęku społecznego, takie jak: czerwienienie się, jąkanie, obawa przed zmoczeniem się.
Fobie specyficzne to lęk przed określonym obiektem, prowadzący do unikania tegoż obiektu. Najczęściej spotykanymi fobiami są: fobia zwierząt (pająków, węży), lęk wysokości, lęk przed krwią a także przed zakażeniem czy zachorowaniem na poważną chorobę. Lęk uogólniony jest uporczywą obawą przed potencjalnym niepowodzeniem, utratą zdrowia swojego lub najbliższych, nieszczęściem.
Lęk uogólniony ma charakter lęku wolnopłynącego lub napięcia, częste są też bóle głowy i drażliwość.
Zaburzenia po stresie urazowym (PTSD) - zaburzenie lękowe, które może się rozwinąć jako konsekwencja przeżycia traumatycznego zdarzenia (napaści, gwałtu, wypadku samochodowego – sytuacji, które konfrontują z możliwością utraty życia.

Leczenie zaburzeń lękowych
Psychoterapia stanowi podstawowy wybór w leczeniu wszystkich zaburzeń lękowych. w praktyce często stosuje się też leczenie farmakologiczne. Czasem farmakoterapia jest niezbędna do tego by podjąć głębszą pracę psychologiczną.
W pracy psychoterapeutycznej kluczowe jest opanowanie symptomów cielesnych i niepokojących myśli. Psychoterapia dotyczy nabywania przez pacjenta takich umiejętności. Istotne jest także przepracowanie potencjalnych źródeł lęku z przeszłości, zlokalizowanie ognisk lęku i ich wygaszenie.
Poprawę przynosi rozwijanie procedur bezpieczeństwa, pozytywne interpretowanie zmian w życiu, poprawne interpretowanie sygnałów z ciała.

Dorosłe dzieci alkoholików
Syndrom DDA służy określeniu zbioru charakterystycznych trudności i zaburzeń, w dorosłym życiu, wynikających z faktu dorastania w rodzinie alkoholowej. Określone, wyuczone schematy osobiste, tendencje i przekonania wpływają na sposób rozumienia przez DDA siebie, świata i bycie w relacji z innymi. Dorosłe dzieci alkoholików często doświadczały w dzieciństwie przemocy, traumatycznych przeżyć, nadużyć, ale także zaburzenia realizacji potrzeb. Względem tego, w dorosłym życiu odtwarzają destrukcyjne schematy- kiedyś adaptacyjne- obecnie utrudniające normalne funkcjonowanie. Ślady dziecięcych, trudnych doświadczeń i sposób radzenia sobie z nimi mogą manifestować się zaburzeniami lękowymi, depresyjnymi, adaptacyjnymi, ale także tendencją do sięgania po używki, zaburzeniami jedzenia.

Psychoterapia DDA

Podłożem psychoterapii DDA jest odkrycie i zrozumienie destrukcyjnych schematów osobistych, przekonań i tendencji, które utrudniają aktualnie funkcjonowanie. Kluczowym jest sięgnięcie do śladów traumatycznych doświadczeń, „obejrzenie” ich, świadomość, w jaki sposób przyczyniają się do cierpienia Pacjenta. Ważnymi elementami są samoobserwacja, praca nad krzywdą wraz z wyrażeniem związanych z tym emocji i przywróceniem porządku i zmiana formy relacji z rodzicami na „dorosłą”. Każde DDA ma także swoje indywidualne, charakterystyczne jedynie dla niego trudności, które także zajmują ważne miejsce w psychoterapii.
Do najczęstszych problemów, powtarzających się u ludzi, wychowywanych w rodzinach, w których co najmniej jeden rodzic był alkoholikiem należą:
  • Brak pewności w kwestii tego, co jest normalne, brak zaufania do własnych wyborów
  • Lojalność wobec tych, co krzywdzą i pozostawanie w niekorzystnych relacjach
  • Skłonność do nałogów i/lub przymusowych czynności
  • Obawa przed doświadczaniem emocji i okazywaniem uczuć
  • Cierpienie związane ze smutkiem
  • Trudności z odprężaniem się i spontaniczną zabawą
  • Poczucie odmienności, inności, ale i niski poziom zaufania do innych
  • Obawa przed porzuceniem i stratą
  • Poszukiwanie aprobaty i potwierdzenia własnej wartości na zewnątrz
  • Niskie poczucie własnej wartości
  • Nieadekwatne reagowanie na zmiany życiowe